De geschiedenis van het Groeter kerkje (Witte kerkje)

Deze beschrijving komt uit het nalatenschap van onze moeder, Marieke Bas, die het vermoedelijk via haar ouders in bezit heeft gekregen. De onderstaande tekst is met behulp van OCR uit foto’s van het document gehaald. Foto’s van het originele stuk zijn onderaan deze blog te bekijken. Omdat wij denken dat de documenten mogelijk van historische waarde zijn, hebben wij de originelen overgedragen aan de Cultuur-Historische Vereniging Scoronlo.

Beknopte beschrijving van de geschiedenis der Groeter Kerk

Reeds in de 15e eeuw moet er in Groet een kerk gestaan hebben.
In 1421 werd er in Groet een Pastoor aangesteld met de naam van Adelardus.
Oorspronkelijk was het enige geloof hier te lande het Rooms-Katholieke.
De kerk van Schoorl, en dus ook van Groet, behoorde ongeveer drie eeuwen
tot het Utrechtse Bisdom en wel van 868 t.e.m. 1150.
De inwoners waren aan het Bisdom schatplichtig. Dit blijkt uit een stuk
van 1148. Hierin komt de bepaling voor, dat de vijf Schoorlse schepen-
dommen de garsttienden hadden afgekocht en vervangen tegen een vaste
jaarlijkse recognitie.
De garsttienden waren een soort belasting in natura. (Er werd in deze
streken veel gerst (garst) verbouwd, de vroeger zo bekende Alkmaarse gort.)
Na de Hervorming werd in 1575 de eerste steen gelegd voor de bouw van het
tegenwoordige kerkgebouw der Protestanten.
De oorspronkelijke kerk had zeer fraaie gebrandschilderde ramen; deze
zijn helaas verloren gegaan. De kerk werd in 1750 nog geroemd om z'n
gebrandschilderde ramen en z'n houten vloer.
De bronzen luidklok is in 1594 geschonken door de toenmalige Predikant.
Zo wel boven de deur der kerk als bij de klok zelve was een houten schild-
je aangebracht met het volgende rijm: Doe des cloks geslach
Gedenk uys sterbensdach
ANNO 1594 Deze schildjes zijn in de loop der eeuwen verdwenen.
De klok is door de Duitse bezetting in de laatste oorlog uit de toren gehaald.
Gelukkig heeft het Gemeente Bestuur van Schoorl het besluit genomen om
voor de beide kerken (ook de klok van Schoorl was weggehaald) een nieuwe
luidklok te schenken.
De beide klokken zijn in 1949 geplaatst. Op de klokken zijn de namen in-
gegoten van het toenmalige Gemeente Bestuur; t.w.
Mr. C.A.J. Jochems      Burgemeester
H. Selhorst en        Wethouder
C. Kaandorp           Wethouder
W.K. Bellonje         Secretaris
De klok van Schoorl draagt het nummer 87 en van Groet nummer 88.
De naam van de klokkengieter luidt: J.H. Addicks en Zn. Amsterdam.
In 1738 is er een ingrijpende vernieuwing aangebracht aan de Noordzijde.
Waarschijnlijk had deze gevel het meest te lijden van de wind en de regen
vanuit zee. In de muur is het jaartal 1738 te zien.
Oorspronkelijk was de Groeter kerk groter dan tegenwoordig. Aan de oostzijde
was een koor aangebouwd, hetwelk als vergaderruimte gebruikt kon worden.
Deze aanbouw is in een storm van 1830 in elkaar gestort.
Daar de geldmiddelen ontbraken kreeg men van Gedeputeerde Staten een bedrag
van f 490,- voor de afbraak van het koor. Dit is nog goed te zien aan de
buitenzijde van de kerk. Op een prent van 1744 ziet men op het dak van het
koor nog een ooievaarsnest.
In 1948 werd de kerk geheel gerestaureerd. Bij het uitgraven van de funde-
ring vond men nog skeletresten. Het was n.l. vroeger de gewoonte om rond-
om de kerk te begraven. Vandaar de nog veel in gebruik zijnde benaming: "kerkhof".
Een gewoonte die tot aan het jaar 1825 bestond.
Veel van de grafzerken rondom de kerk, waaronder zeer oude zerken, uit de
tijd van de 17e eeuw, zijn gebruikt voor de vloer van de kerk. Het is heel
interessant om de opschriften der zerken te lezen of te ontcijferen, vooral
de gebruikte afkortingen.
B.V. "H.L.B.G." betekent "Hier leyt begraven". Aan de zuidzijde van de kerk vindt men het Burenblokveld, vroeger ge-
bruikt om de was te drogen te leggen. In het midden van het veld was
een wel met helder duinwater voor het spoelen van de was.
In de oorlog werd er school gehouden in de kerk, daar de Duitse bezet-
ting de school nodig had om als keuken te gebruiken.
De Hervormde Gemeente van Groet was een zelfstandige Gemeente tot 1805.
Daarna werd zij bij Schoorl gevoegd, onder één Predokant, zodat er vanaf
die tijd beurtelings kerkdiensten gehouden werden in Schoorl en Groet.
Dit doen we nog, uitgezonderd in de zomermaanden.
Om een voorbeeld te geven van het aantal inwoners in die tijd:
Groet had in 1795, 181 en in 1815, 200 inwoners. Over de geschiedenis van het orgel is niet veel bekend.
Het bouwjaar wordt geschat op ± 1750. Het front en een deel van het
pijpwerk dateert n.l. uit die tijd. De rest van de pijpen is uit het begin
van deze eeuw, waarschijnlijk bij plaatsing te Groet in 1913 aangebracht.
Het is een z.g. kabinet-orgel waarvan de pijpen met tinfolie zijn belegd.
De speeltafel van het orgel is bij de plaatsing naar de achterzijde ge-
bracht. Oorspronkelijk is de speeltafel bij een kabinet-orgel aan de voorzijde.
Bij de restauratie in 1974 ontdekten de orgelbouwers op de windladen
Engelse kranten uit 1863.
Tot 1900 werder in beide kerken gezongen met behulp van een voorzanger.
Dikwijls was dit het Hoofd der school of een ander Gemeente-lid met een goede stem.
Dan komt er 20 December 1900 een voorstel om orgels op proef te laten
komen z.g. harmoniums.
De bestrijding der kosten voor deze aanschaf komt via een intekenlijst
tot stand. Na een rondgang langs de Gemeenteleden brengt zij f127.40 op.
In 1901 worden de harmoniums geplaatst.
Een dezer orgels staat nu nog in de consistorie te Groet.
Als dan in 1913 het orgel in Groet geplaatst wordt op voorstel van de
toenmalige Predikant Ds. Boeke, komt er ook een orgeltrapper in dienst
tegen een loon van 25 ct. per keer.
Hoewel klein, heeft het orgel een zeer fraai geluid. Het kerkje van Camperduin.
In Camp stond tot 1799 een houten kerkje met een geheel rieten dak.
In het jaar 1768 verkeerde dit kerkje al in een zeer slechte staat en
bij de Engels-Russische inval, 1799 ging het houten gebouwtje geheel
verloren. Het is niet meer herbouwd.
Camp behoorde kerkelijk bij Schoorl. Na het kerkelijk samengaan van Groet
en Schoorl ontstond de Gemeente Schoorl-Groet en Camp.
De Patrones van Camp en Groet was vroeger St. Barbara.
De kerk van Camp was tot de verwoesting in 1799 een vast baken voor de
zeescheepvaart.

De originelen: